Фотосензитивноста е зголемена чувствителност на кожата на ултравиолетовите зраци од сонцето и солариумите. Кај луѓето со ваква реакција, кожата може лесно да изгори или да се појави осип, дури и по краток престој на сонце.
Некои лекови може дополнително да ја зголемат чувствителноста на кожата на сончевата светлина. Реакцијата не се јавува кај секого и може да биде блага или посериозна. Ако земате терапија, важно е да проверите дали лекот може да предизвика вакво несакано дејство и да преземете соодветни мерки за заштита од сонцето.
Како лековите предизвикуваат фотосензитивност?
Лековите може да ја направат кожата почувствителна на ултравиолетовите зраци на два начина:
Фототоксична реакција: Се јавува кога лекот во кожата реагира со сончевите зраци и ги оштетува клетките. Реакцијата обично се појавува брзо и може да наликува на силна изгореница од сонце, со црвенило и воспаление. Ова е најчестиот вид фотосензитивна реакција.
Фотоалергиска реакција: Сончевите зраци ја менуваат структурата на лекот што сте го земале или сте го нанеле на кожата. Имунолошкиот систем ја препознава променетата супстанција како туѓа и предизвикува алергиска реакција. Осипот обично се појавува од 24 до 72 часа по изложувањето на сонце.
Овие реакции не се јавуваат кај сите и може да се појават само еднаш. Сепак, важно е секогаш да се заштитувате од сонцето, дури и ако досега не сте имале реакција.
Кои лекови може да предизвикаат фотосензитивност?
Лековите што може да ја зголемат чувствителноста на сонце се делат во две групи: системски лекови, кои се внесуваат во организмот, и препарати за локална употреба, кои се нанесуваат директно на кожата.
Системските лекови почесто предизвикуваат фототоксични реакции, додека локалните препарати почесто се поврзуваат со фотоалергиски реакции.
Системски лекови
Овие лекови преку крвотокот стигнуваат до кожата. Меѓу нив се:
- Антибиотици: Одредени антибиотици, како ципрофлоксацин, доксициклин и тетрациклин, може да ја зголемат чувствителноста на сонце.
- Лекови за намалување на холестеролот: Во оваа група спаѓаат аторвастатин и симвастатин.
- Диуретици: Тиазидните диуретици, како хидрохлоротиазид и хлорталидон, може да предизвикаат чувствителност на сончева светлина.
- Нестероидни антиинфламаторни лекови: Меѓу примерите се ибупрофен и напроксен.
- Сулфонилуреи за дијабетес тип 2: Еден од лековите во оваа група е глипизид.
Лекови и препарати за локална употреба
Овие препарати се нанесуваат директно на кожата во форма на крем, гел, маст или пена. Меѓу нив се:
- Ретиноиди: Се користат за третирање акни и други кожни состојби.
- Локални нестероидни антиинфламаторни лекови: Диклофенакот во форма на гел или крем може да предизвика ваква реакција.
- Алфа-хидрокси киселини (AHA): Често се наоѓаат во препарати против акни и во козметички производи.
Ова не е целосна листа на сите лекови што може да ја зголемат чувствителноста на сонце. Ако не сте сигурни дали вашиот лек има такво дејство, прочитајте го упатството или разговарајте со лекар или фармацевт.
Што да направите ако се појави реакција?
Ако забележите реакција на сонце, веднаш тргнете се под сенка или влезете во затворен простор. На кожата може да ставите ладни облоги или да нанесете гел со алое вера за да ја ублажите иритацијата.
Ако болката и отокот се посилни, лекарот може да препорача кортикостероидна крема или лек против болка, како парацетамол.
Побарајте медицинска помош ако:
| реакцијата зафаќа голема површина од кожата |
| се појават плускавци |
| имате покачена телесна температура |
Како да се заштитите од сонцето?
Заштитата од сонце е важна за сите, а особено за луѓето што земаат лекови кои може да предизвикаат фотосензитивност.
- Избегнувајте директно изложување на сонце, особено во часовите кога сонцето е најсилно.
- Носете облека со долги ракави, долги панталони, очила за сонце и капа.
- Користете крем со заштитен фактор од најмалку SPF 30, кој штити и од UVA и од UVB зраци.
- Пијте доволно вода и внимавајте на знаците на дехидратација.
Одредени лекови што се земаат орално или се нанесуваат на кожата може да ја зголемат чувствителноста на сонце. Меѓу нив се некои антибиотици, нестероидни антиинфламаторни лекови и препарати против акни.
Фотосензитивноста може да предизвика изгореници, осип, црвенило и оток. Ако забележите необична реакција по изложување на сонце, разговарајте со лекар или фармацевт. Не прекинувајте ја терапијата самостојно и секогаш користете соодветна заштита кога престојувате на отворено.