Не е тајна дека повеќето од нас имаат прилично нездрав однос со својот телефон. Постојано ги проверуваме социјалните мрежи, бескрајно прелистуваме лоши вести и посегнуваме по уредот речиси несвесно. Но, што можеме да направиме кога времето поминато пред екран почнува да излегува од контрола и сè повеќе наликува на зависност?

На мозокот му се потребни различни предизвици за да остане активен. Кога најголемиот дел од денот го поминуваме гледајќи кратки видеа и брзо менувајќи содржини, сè потешко го задржуваме вниманието на нешто што бара повеќе време, трпение и размислување.

Пауза од телефонот секогаш може да ни годи, дури и кога трае само еден или два дена. Сепак, целта не мора да биде целосно да се откажеме од дигиталните уреди. Поважно е повторно да научиме свесно да ги користиме и да му дадеме простор на мозокот да се одмори.

Како да го подобриме здравјето на мозокот и полесно да му одолееме на нагонот постојано да прелистуваме нови содржини?

Навикнете се повторно на подолги содржини

Доколку ви е тешко да изгледате филм од почеток до крај без да посегнете по телефонот, започнете со една епизода од серија. Оставете го телефонот во друга просторија и обидете се целото внимание да го насочите кон она што го гледате. Со текот на времето можете да преминете и на подолг филм, документарец или предавање.

Важно е и каква содржина избирате. Наместо само кратки и брзи видеа, вклучете нешто што ве поттикнува да размислувате, да следите приказна или да научите нешто ново.

Во последниве години сè почесто се користи изразот „тиктокизација“ на содржините. Со него се опишува навиката постојано да гледаме многу кратки видеа што брзо се менуваат, слични на оние на Тикток. Поради тоа мозокот се навикнува да очекува нова слика, звук или информација на секои неколку секунди.

Честото гледање кратки видеа се поврзува со послабо внимание и потешкотии при извршувањето задачи што бараат подолга сосредоточеност. Тоа може да се забележи и кај помладите и кај повозрасните луѓе.

Вратете се на активности без екран

Одвојте дел од денот за активности за кои не ви е потребен телефон. Тоа може да биде читање, готвење, цртање, средување на домот, решавање крстозбори или едноставно разговор со некого без постојано да гледате во екранот.

Читањето е особено корисно бидејќи го смирува умот и бара подолго задржување на вниманието. Може да помогне во намалувањето на стресот, да го подобри сонот и да ги одржува умствените способности. Преку книгите влегуваме во туѓи приказни и искуства, што ни помага подобро да ги разбереме и сопствените чувства, но и луѓето околу нас.

Доколку претпочитате електронски книги, изберете читач што нема известувања, социјални мрежи и други апликации. Така ќе имате помалку причини да го прекинувате читањето, а екранот на ваквите уреди обично е попријатен за очите од екранот на телефонот или таблетот.

ПОВРЗАНИ: Колку често го проверуваме телефонот и како тоа влијае на нашиот ден? 

Пешачете почесто

Пешачењето е еден од наједноставните начини да се оддалечите од телефонот, а воедно да направите нешто корисно за телото и умот.

Движењето го подобрува расположението, го зголемува нивото на енергија и може да ги намали напнатоста и умствениот замор. Дури и кратка прошетка може да ви помогне да ги средите мислите и полесно да се вратите на обврските.

Додека пешачиме, во телото се активираат процеси што го подобруваат снабдувањето на мозокот со крв и кислород. Тоа може позитивно да влијае врз памтењето, расположението, брзината на размислување и способноста за планирање и донесување одлуки.

Редовното пешачење може да помогне умствените способности подолго да се зачуваат, особено во повозрасните години. Со движењето се поддржуваат нервните врски во мозокот, што придонесува за подобро памтење, размислување и концентрација.

Обидете се барем дел од прошетката да го поминете без слушалки и без телефон во раката. Набљудувајте што се случува околу вас, обрнете внимание на звуците, луѓето и околината. На тој начин му давате на мозокот пауза од постојаниот прилив на информации.

Воспоставете јасни правила

Наместо целосно да го исфрлите телефонот од секојдневието, поставете неколку едноставни правила што реално можете да ги почитувате.

Можете, на пример, да одлучите дека нема да го носите телефонот во бањата, дека нема да го користите додека јадете или дека ќе го оставате настрана половина час пред спиење.

Кога читате, гледате филм или разговарате со некого, ставете го телефонот подалеку од дофат. Доколку е веднаш до вас, многу е поголема веројатноста да го земете без воопшто да размислите. Пораките и известувањата најчесто можат да почекаат.

Може да ги исклучите и непотребните известувања, особено од социјалните мрежи, игрите и апликациите што постојано се обидуваат да го привлечат вашето внимание. Колку поретко телефонот ве повикува да го погледнете, толку полесно ќе престанете автоматски да посегнувате по него.

На мозокот му е потребен празен простор. Во моментите кога ништо не гледаме, не слушаме и не „скроламе“, мислите имаат можност да се смират и да се поврзат. Тогаш размислуваме за сопствените искуства, доаѓаме до нови идеи и подобро ги препознаваме своите чувства и потреби.

Зошто толку тешко се одвојуваме од телефонот?

Толку сме навикнати телефонот постојано да биде до нас што одвојувањето од него може да ни делува чудно, непријатно, па дури и вознемирувачки.

Денес со едно допирање на екранот добиваме пристап до пораки, вести, видеа, музика и бескрајно количество информации. Телефонот ни служи како часовник, мапа, фотоапарат, средство за работа и начин на комуникација. Поради тоа границата меѓу корисната и прекумерната употреба лесно се губи.

Проблемот не е само во времето што го поминуваме пред екран, туку и во тоа колку често го прекинуваме она што го правиме. Секое известување, порака или ново видео го дели вниманието и го тера мозокот постојано да се префрла од една работа на друга.

Со текот на времето можеме да почувствуваме дека ни е тешко да читаме, да работиме или едноставно да седиме во тишина без некаква содржина пред нас.

Затоа промената најчесто започнува со мали чекори. Една прошетка без телефон, неколку прочитани страници, оброк без екран или еден филм изгледан без прекинување можеби не изгледаат како голема работа. Сепак, токму преку ваквите навики мозокот повторно учи да се смирува, да го задржува вниманието и да не бара постојана стимулација.