Со децении вештачките засладувачи се сметаат за подобра алтернатива на шеќерот. Имаат сладок вкус, а речиси и да не содржат калории.

Но, новите истражувања сè почесто ја доведуваат во прашање оваа претстава. Научните податоци покажуваат дека редовното користење засладувачи може да биде поврзано со поголем ризик од дијабетес тип 2 и одредени срцеви заболувања. Истражувањата укажуваат и дека тие можат да влијаат врз начинот на кој телото го регулира шеќерот во крвта, дури и по краток период на консумирање.

Едно од можните објаснувања за овие ефекти се промените што засладувачите ги предизвикуваат во цревниот микробиом.

Што покажуваат досегашните сознанија?

Сè повеќе истражувања укажуваат дека замените за шеќер можеби немаат толку неутрално влијание врз организмот како што долго се сметаше. Нивната редовна употреба се поврзува со промени во контролата на шеќерот во крвта, како и со зголемен ризик од одредени метаболички и кардиоваскуларни заболувања.

Кај луѓето што редовно внесувале поголеми количества засладувачи била забележана поврзаност со:

9% поголем ризик од кардиоваскуларни заболувања

18% поголем ризик од мозочен удар

69% поголем ризик од дијабетес

Сепак, различните засладувачи не се поврзуваат со исти здравствени ризици. Аспартамот почесто се поврзува со зголемен ризик од мозочен удар, додека сукралозата и ацесулфам калиумот се поврзуваат со поголем ризик од коронарни заболувања. Сите три се поврзуваат и со зголемен ризик од дијабетес тип 2.

Овие податоци не значат дека повременото користење засладувачи неизбежно ќе предизвика здравствен проблем. Сепак, покажуваат дека производите без шеќер не треба автоматски да се сметаат за поздрав избор, особено кога се консумираат често и во поголеми количини.

Едно од можните објаснувања за ваквото влијание се промените што засладувачите може да ги предизвикаат во цревниот микробиом. Бидејќи цревните бактерии имаат важна улога во метаболизмот, контролата на шеќерот во крвта и воспалителните процеси, нарушувањето на нивната рамнотежа може да се одрази и врз целокупното здравје.

Каква е поврзаноста со цревниот микробиом?

Засладувачите може да влијаат врз составот и функцијата на бактериите во цревата. Бидејќи цревниот микробиом учествува во варењето, регулирањето на шеќерот во крвта и воспалителните процеси, нарушувањето на неговата рамнотежа може да се одрази и врз метаболичкото здравје.

Истражувањата покажуваат дека различни засладувачи не делуваат исто. Сукралозата и сахаринот, на пример, биле поврзани со промени во контролата на шеќерот во крвта, додека кај аспартамот и стевијата не бил забележан истиот ефект.

Реакцијата може да зависи и од составот на цревниот микробиом кај секој човек, што значи дека засладувачите не влијаат еднакво врз сите.

Како засладувачите влијаат врз шеќерот во крвта?

Иако не содржат шеќер, некои засладувачи сепак можат да влијаат врз начинот на кој телото ги регулира гликозата и инсулинот.

Нивната редовна употреба се поврзува со повисоко ниво на инсулин на гладно, што може да биде знак дека организмот мора да вложува поголем напор за да го одржи шеќерот во крвта во нормални граници. Забележани се и промени во HbA1c, показател што го прикажува просечното ниво на шеќер во крвта во изминатите два до три месеци.

Влијанието може да зависи и од тоа со што се консумира засладувачот. Сукралозата, на пример, може поинаку да делува кога се внесува заедно со јаглехидрати отколку кога се користи самостојно. Тоа значи дека не е важен само видот на засладувачот, туку и целиот оброк во кој се наоѓа.

Што треба да знаеме за еритритолот?

Еритритолот е шеќерен алкохол што често се користи како замена за шеќерот, особено во производи означени како „без шеќер“, „нискокалорични“ или „природни“. Го има и во некои мешавини на база на стевија, каде што служи за подобра текстура и полесно дозирање.

Иако долго време се сметаше за безопасен, поновите сознанија укажуваат дека повисоките нивоа на еритритол во крвта може да бидат поврзани со зголемен ризик од срцев и мозочен удар. Се испитува и неговото можно влијание врз згрутчувањето на крвта.

Ова сè уште не значи дека повременото консумирање еритритол е опасно, но е добра причина внимателно да се читаат декларациите, особено кај производите што редовно се користат.

Што значи ова за вас?

Нема потреба целосно да ги исфрлите сите производи што содржат стевија или друг засладувач. Сепак, добро е да не се водите само според ознаките „без шеќер“ или „нула калории“, бидејќи тие не значат автоматски дека производот е и поздрав.

Еве на што вреди да обрнете внимание во секојдневната исхрана:

„Нула калории“ не значи дека производот нема влијание

Иако не содржи калории, засладувачот сепак може да влијае врз цревниот микробиом, шеќерот во крвта и начинот на кој организмот реагира на храната.

Проверувајте дали производот содржи еритритол

Еритритолот често се наоѓа во производи означени како „без шеќер“, „нискокалорични“ или „природни“, како и во некои мешавини со стевија. Затоа, читањето на декларацијата е поважно од пораките на предната страна од пакувањето.

Намалете ја потребата за премногу сладок вкус

Без разлика дали користите шеќер или негова замена, добро е постепено да се навикнувате на помалку слатка храна. На тој начин се намалува потребата постојано да се посегнува по силно засладени производи.

Бидете особено внимателни ако имате проблеми со шеќерот во крвта

Ако имате преддијабетес, дијабетес тип 2 или семејна предиспозиција, разговарајте со лекар за тоа кои засладувачи ги користите и колку често ги внесувате.