Сè повеќе возрасни луѓе во Македонија остануваат да живеат во заедничко домаќинство со своите родители и по 30-тата година. Ова одамна не е изолиран случај или лична одлука, туку резултат на услови што стануваат сè потешки за игнорирање. Ниски плати, високи кирии, несигурни договори и отсуство на реална станбена политика го прават самостојниот живот нешто што се одложува, а не нешто што природно следува.

Во јавноста, ова често се сведува на индивидуални приказни. Кој зошто не се отселил, зошто сè уште живее дома, што чекал. Ретко се зборува за тоа дека системот одамна не им нуди јасна патека на младите и на луѓето во своите триесетти да ја остварат својата самостојност. 

За голем дел од луѓето, животот со родителите е привремена фаза. Додека не се соберат доволно финансии за учество за кредит, додека не се стабилизира работата, додека не се смени семејниот статус или не се реши имотно прашање. Но привременоста не значи леснотија. Оваа фаза се живее секој ден, со сите свои ограничувања и компромиси.

Луѓе со завршено образование, редовна работа и професионално искуство повторно се во детската соба или во домот каде што пораснале. Не затоа што не сакаат самостојност, туку затоа што таа станува скапа и ризична. Во ваков контекст, идејата дека станува збор за личен неуспех звучи сè понереално.

Заедничкото живеење со родителите по 30-тата носи сложена секојдневна динамика. Формално, сите се возрасни. Во пракса, улогите често се мешаат. Родителите продолжуваат да функционираат како заштитници, дури и кога децата одамна имаат свои животи. Возрасните деца, пак, се обидуваат да одржат автономија во простор што не е целосно нивен. Ова создава тензии што ретко се кажуваат гласно, но постојано се присутни.

Приватноста станува чувствителна тема. Распоредот, партнерските односи, начинот на живеење и личните одлуки повеќе не се целосно приватни. Иако домот е заеднички, потребите не се исти. Дури и добронамерната грижа лесно може да се доживее како мешање, а тоа остава трага во односите.

Конфликтите најчесто се ситни, но упорни. Домашните обврски, трошоците, користењето на заедничкиот простор, времето на доаѓање и заминување. Без јасни договори, овие прашања се повторуваат од ден во ден. Возрасните деца често чувствуваат дека се очекува од нив одговорност, но не и рамноправност. Родителите, пак, имаат чувство дека товарот и понатаму е најмногу на нив.

Сепак, овој модел не е исклучиво негативен. Во услови на економска несигурност, заедничкото живеење овозможува меѓусебна поддршка, поделба на трошоци и чувство дека никој не е оставен сам да се справува. Во семејства каде што има отворена комуникација и јасно разбирање дека станува збор за привремена фаза, овој аранжман може да функционира релативно стабилно.

Но токму тука се враќаме на пошироката слика. Додека индивидуалните семејства се прилагодуваат, системските проблеми остануваат исти. Недостигот од достапно домување, нестабилниот пазар на труд и отсуството на долгорочни решенија го продолжуваат овој период на чекање. Товарот на прилагодувањето останува на семејствата, наместо да биде споделен на институционално ниво.

Затоа, животот со родителите по 30-тата не треба да се гледа како лична слабост или неуспех. Тој е показател за тоа колку е тешко да се изгради самостојност во услови што постојано се менуваат, но ретко се подобруваат. Додека очекуваме луѓето да бидат финансиски и животно независни, а не создаваме услови за тоа, ваквите „привремени“ решенија ќе продолжат да траат подолго од планираното.

Оваа фаза можеби ќе заврши за многумина. Но начинот на кој ја живеат, и товарот што го носи, не треба да се игнорира. Затоа што зад секоја „привремена аномалија“ стои систем што одамна престанал да нуди јасна насока.